Priznavanje poreza po godišnjoj poreznoj prijavi GPD-1051
Bliži se kraj još jedne, ali u ovom slučaju, teške godine koja je donijela velike promjene u obliku oporezivanja dohodka fizičkih lica. Stari porez na platu zamijenjen je novim, modernijim porezom na dohodak, čija primjenja od samog početka mnogima zadaje velike glavobolje. Dok su se pri povrati po osnovu pretplate poreza trebali realizirati več krajem trećeg mjeseca 2010 godine, a čiji je rok naknadno prolongiran do daljnjeg (kraj 2010 godine), još dan danas niko nije dobio ni marke povrata a ko će vraćati i na koji način još je upitnije. Ko ima pravo i na koji način ostvariti povrat poreza na dohodak?
Zakonom je malo nejasan oko tih stvari:
U članu 8. Zakona navodi se da se Porez na dohodak utvrđuje i plaća za kalendarsku godinu (što se zakonom smatra porezni period, a ne mjesec kako to neki tumače). U sljedećem stavu smatra se da taj Porezni period može biti kraći od kalendarske godine u slučaju ako:
1) rezident u toku kalendarske godine postane nerezident ili obrnuto,
2) prema odredbama ovog Zakona, rezidentu postaje ili prestaje svojstvo poreznog obveznika.
Dalje članom 24 zakona definisano je sljedeće: Prema članu 4. ovog Zakona, rezidentnim poreznim obveznicima ukupan iznos ostvarenog dohotka umanjuje se za osnovni lični odbitak u visini od 3.600,00 KM za porezni period za koji postoji obaveza plaćanja poreza. Ako je porezni period kraći od kalendarske godine, osnovni lični odbitak se, prema članu 8. stav (3) ovog Zakona, srazmjerno umanjuje i računa se u korist poreznog obveznika na puni mjesec.
Članom 58 pravilnika Rezidentni obveznik poreza na dohodak, u skladu s članom 24. stavak (1) Zakona, ima pravo na osnovni lični odbitak u visini od 300,00 KM mjesečno odnosno najviše 3.600,00 KM godišnje (ako je tokom poreznog perioda svih 12 mjeseci ostvarivao dohodak odnosno bio registriran kao obveznik poreza na dohodak)
Porezna uprava na Unsko Sanskom kantonu ne priznaje ukupni lični odbitak po poreznoj kartici poreznog obaveznika ako isti nije bio u radnom odnosu, odnosno ako je imao prekid radnog odnosa u toku godine duže od mjesec dana. Njihovo mišljenje je da porezni obaveznik može ostvariti samo lične odbitke za one mjesece za koje je i ostvario oporezivi dohodak. Međutim, Pomoćnik direktora Porezne uprave FBiH Fuad Balta u svojoj knjizi „Primjena zakona o porezu na dohodak FBIH sa praktičnim primjerima“ na strani 261 u četvrtom odlomku navodi sljedeće: (citat) „Osnovni lični odbitak u mjesečnom iznosu od 300,00 KM priznaje se fizičkom licu od onog mjeseca kada je postalo rezidentni porezni obaveznik, odnosno kada je prestalo biti izdržavano lice, kao i fizičkom licu- nerezidentu koji je u toku poreznog perioda postao rezidentni porezni obaveznik. Puni iznos ličnog odbitka od 3600,00 KM priznaje se onim licima koja su svih 12 mjeseci bila rezidentni porezni obaveznici, bez obzira da li su u svakom mjesecu poreznog perioda ostvarivali dohodak ili ne“ (završen citat).
I ako većina poreznih obaveznika smatra da imaju pravo koristiti ukupni lični odbitak na godišnjem nivou (jer zakon definiše porezni period godina dana a ne mjesec) ministarstvo financija (bar ovo na USK-a) je drugog mišljenja pa poreznim obaveznicima otima i ono malo što im zakonom "pripada". Vidjet ćemo šta će struka reći po tom pitanju.
